Trong những năm qua, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, sự chung tay góp sức của các ngành, địa phương, nên đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi trên địa bàn tỉnh không ngừng được cải thiện, nâng cao. Đặc biệt, các chương trình, chính sách dân tộc của Trung ương, tỉnh đã dần dần phát huy hiệu quả, từng bước thay đổi diện mạo của vùng dân tộc và miền núi, tạo điều kiện thuận lợi cho đồng bào DTTS làm chủ trong hoạt động sản xuất, nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống và hướng đến thoát nghèo bền vững.
Hình minh họa: Ông Bo Bo Dương chăm sóc ruộng mía tím trồng xen bắp góp phần thay đổi phương thức sản xuất tăng hiệu quả kinh tế
Năm 2016, tình hình thời tiết diễn biến bất thường (thời tiết khô hạn kéo dài trong 6 tháng đầu năm và mưa lũ diễn ra trong 6 tháng cuối năm) đã ảnh hưởng lớn sản xuất và đời sống của đồng bào DTTS và miền núi cũng như việc triển khai thực hiện các chương trình, chính sách dân tộc của Trung ương, tỉnh. Song với sự quyết tâm, nỗ lực của các cấp, các ngành, tất cả các chương trình, chính sách dân tộc của Trung ương, của tỉnh đều được quan tâm triển khai thực hiện kịp thời, hiệu quả, qua đó hỗ trợ một phần khó khăn, kịp thời chăm lo, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào DTTS ngày một tốt hơn; hệ thống chính trị cơ sở tiếp tục được xây dựng và củng cố vững chắc, dân chủ cơ sở được thực hiện tốt hơn, quốc phòng - an ninh được đảm bảo, với những kết quả cụ thể như:
- Về hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất theo Chương trình 135: Tỉnh đã thực hiện hỗ trợ cho 5 xã và 8 thôn đặc biệt khó khăn với tổng kinh phí phân bổ là 9.400 triệu đồng; tổ chức 04 lớp đào tạo, tập huấn với kinh phí thực hiện 326,4 triệu đồng cho các đối tượng là cán bộ xã, thôn đặc biệt khó khăn, người uy tín, người dân thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ sản xuất giỏi nhằm nâng cao năng cao năng lực cán bộ cơ sở và cộng đồng. Về hỗ trợ sản xuất cho người dân thuộc hộ nghèo ở vùng khó khăn theo Quyết định số 102/2009/QĐ-TTg, tỉnh đã thực hiện hỗ trợ bằng tiền mặt với tổng số tiền 3.393,132 triệu đồng cho 9.109 hộ/39.719 khẩu để các hộ dân chủ động sử dụng mua giống cây trồng, vật nuôi phục vụ sản xuất phù hợp với điều kiện, tình hình các địa phương. Việc thực hiện chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào DTTS theo Quyết định số 18/2011/QĐ-TTg, ngày 18/3/2011 cũng được tỉnh quan tâm hỗ trợ với tổng kinh phí 301,916 triệu đồng, bao gồm: Hỗ trợ vật chất, động viên tinh thần nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Thân: 43,6 triệu đồng; cấp phát Báo Khánh Hòa hàng ngày, Khánh Hòa chủ nhật; Báo Dân tộc và Phát triển: 55,326 triệu đồng; tiếp đón đoàn người có uy tín các tỉnh đến tham quan, học tập: 41,417 triệu đồng; tổ chức bồi dưỡng, tập huấn cho 39 người uy tín: 6,573 triệu đồng; đưa người có uy tín đi tham quan, học tập kinh nghiệm: 155 triệu đồng. Ngoài ra, trong năm 2016, Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh đã thực hiện cho vay vốn phát triển sản xuất đối với hộ đồng bào DTTS nghèo, khó khăn với tổng kinh phí đã giải ngân 141 triệu đồng (theo Quyết định số 54/2012/QĐ-TTg, ngày 04/12/2012 của Thủ tướng Chính phủ); cho vay vốn để mua sắm công cụ, máy móc sản xuất nông nghiệp với tổng số tiền 11.775 triệu. Bên cạnh đó, thực hiện Quyết định 498/QĐ-TTg, ngày 14/4/2015 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh đã tổ chức 31 lớp tuyên truyền giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cho đồng bào DTTS với tổng kinh phí thực hiện 159,1 triệu đồng, đạt 94% kế hoạch.
- Về kết quả thực hiện Chương trình phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Khánh Hòa năm 2016: Tổng kinh phí thực hiện Chương trình trong năm 2016 là 16.013 triệu đồng, đạt 99,76% kế hoạch đề ra, với các nội dung cụ thể: Tổ chức mở 39 lớp tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức pháp luật cho đồng bào DTTS với hơn 1.900 người tham dự; hỗ trợ cho 200 hộ xây dựng mô hình phát triển sản xuất; tổ chức cho 40 hộ DTTS tiêu biểu tham quan, học tập mô hình phát triển sản xuất vùng DTTS các tỉnh Tây Nguyên và Nam Bộ; đầu tư 5 giếng khoan và xây dựng 5 bể chứa giải quyết nước sinh hoạt cho 3 xã: Khánh Đông, Khánh Hiệp, Khánh Bình thuộc huyện Khánh Vĩnh; đào 3 giếng nước công cộng tại xã Cam Thịnh Tây; lắp đặt đường ống và đồng hồ nước cho 340 hộ nghèo DTTS Khánh Sơn và thành phố Cam Ranh; xây dựng hoàn thành đưa vào sử dụng 10 tuyến đường giao thông vào khu sản xuất tạo điều kiện lưu thông, phát triển sản xuất cho đồng bào.
Trong năm 2017, để công tác dân tộc của tỉnh tiếp tục phát huy kết quả, các cấp các ngành cần tập trung làm tốt công tác tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong đồng bào DTTS, đồng thời phát huy vai trò người có uy tín trong cộng đồng người DTTS. Thực hiện tốt công tác xóa đói giảm nghèo; phát triển kinh tế hộ gia đình, nâng cao mức sống của đồng bào DTTS trên địa bàn; củng cố, tăng cường thế trận an ninh nhân dân, an ninh quốc phòng vùng DTTS; triển khai thực hiện tốt chương trình 135, chính sách hỗ trợ cho người dân sống ở vùng khó khăn theo Quyết định số 102/QĐ-TTg. Triển khai thực hiện tốt chính sách vay vốn hỗ trợ sản xuất theo Quyết định số 54/2012/QĐ-TTg, Quyết định số 755/QĐ-TTg hỗ trợ cho hộ đồng bào DTTS nghèo và hộ nghèo ở xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn. Thường xuyên nắm tình hình, diễn biến đời sống kinh tế, xã hội ở các địa bàn có đông đồng bào DTTS cư trú để có biện pháp giải quyết kịp thời hỗ trợ, giúp đỡ. Đổi mới công tác tuyên truyền, vận động, phổ biến, giáo dục pháp luật trong vùng DTTS và miền núi theo hướng đa dạng, thiết thực, hiệu quả, dẽ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo. Quan tâm phổ biến, nhân rộng các mô hình sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, gương người tốt, việc tốt, người có uy tín trong đồng bào DTTS….