Trong bức tranh chung về công tác cải cách tư pháp tại địa phương, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa luôn giữ vai trò là "điểm tựa pháp lý" tin cậy cho người nghèo, đối tượng chính sách, người đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng được trợ giúp pháp lý khác trong các lĩnh vực. Đặc biệt, trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình, những nỗ lực thầm lặng nhưng quyết liệt của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý đã góp phần hàn gắn nhiều rạn nứt, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho phụ nữ, trẻ em và những mảnh đời yếu thế, góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh.

Điểm tựa pháp lý cho những hoàn cảnh khó khăn

Gia đình là tế bào của xã hội. Tuy nhiên, tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Khánh Hòa, vẫn còn những quan niệm lạc hậu, hoàn cảnh kinh tế khó khăn cùng sự thiếu hụt kiến thức pháp luật đã dẫn đến không ít hệ lụy: tình trạng tảo hôn, kết hôn cận huyết, ly hôn tranh chấp tài sản, giành quyền nuôi con khi kinh tế kiệt quệ, hay những vụ việc bạo lực gia đình vẫn còn diễn ra.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ thiết chế gia đình, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa đã xác định tăng cường các hoạt động trợ giúp pháp lý hướng về cơ sở, trong đó công tác tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, bằng những hành động cụ thể, thiết thực với hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến như: hướng dẫn, tư vấn, phân tích, giải thích các quy định của pháp luật để người dân nắm bắt; các trợ giúp viên pháp lý trực tiếp đồng hành, hướng dẫn, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi tối đa cho họ hoàn toàn miễn phí trong quá trình tham gia tố tụng.

Kết quả triển khai thực hiện cho thấy, từ tháng 01/2026 đến tháng 10/2026, Trung tâm đã tiếp nhận và thụ lý, giải quyết hơn 200 vụ việc liên quan đến lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình trên địa bàn tỉnh. Con số này không chỉ phản ánh sự tín nhiệm của người dân đối với tổ chức trợ giúp pháp lý nhà nước, mà còn thể hiện việc người dân đã dần thay đổi nhận thức, am hiểu quy định của pháp luật về quyền thừa hưởng chính sách pháp luật của Nhà nước, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình.

Tập trung nguồn lực về cơ sở: Điểm nhấn tại khu vực miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số

Một điểm nổi bật trong hoạt động của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa thời gian qua là ưu tiên bám sát địa bàn trọng điểm. Điển hình là việc đặc biệt tập trung nguồn lực và thời gian cho khu vực 6 và khu vực 7 – địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, thuộc diện được trợ giúp pháp lý miễn phí theo quy định của pháp luật.

Tại các địa bàn này, rào cản ngôn ngữ, phong tục tập quán và sự hạn chế về nhận thức pháp luật nên không tự mình bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân khi xảy ra tranh chấp hôn nhân, ly hôn hoặc phân chia tài sản, quyền nuôi con. Không ít trường hợp phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số khi kết thúc cuộc hôn nhân đã không có tài sản, tư liệu sản xuất và các con lâm vào cảnh khó khăn, ảnh hưởng đến việc tiếp tục theo học tại các trường.

Trước thực trạng đó, lãnh đạo Trung tâm đã chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp linh hoạt thông qua các buổi truyền thông về trợ giúp pháp lý, các buổi sinh hoạt pháp luật cộng đồng được tổ chức trực tiếp tại các thôn, buôn ở khu vực 6 và khu vực 7. Đội ngũ trợ giúp viên pháp lý không quản ngại khoảng cách địa bàn, nơi không có những tuyến đường thông suốt, phải qua suối, qua rừng để đến tận nhà tư vấn, tiếp nhận đơn thư, hướng dẫn thủ tục pháp lý.

Khi tham gia tố tụng tại cơ quan tòa án trong các vụ án ly hôn, tranh chấp nuôi con hay cấp dưỡng tại các địa bàn này, các Trợ giúp viên pháp lý luôn kiên trì lắng nghe, thấu hiểu hoàn cảnh thực tế của đương sự. Họ không chỉ đóng vai trò là người bảo vệ quyền lợi hợp pháp theo luật định mà còn kiêm luôn vai trò là người hòa giải tâm lý, cố gắng hàn gắn những mái ấm có thể cứu vãn, hoặc nếu không thể, sẽ kiên quyết đấu tranh để đảm bảo quyền lợi cho phụ nữ và trẻ em nhận được mức bồi thường, cấp dưỡng và quyền nuôi con công bằng, đúng pháp luật. Sự tận tâm ấy đã giúp nhiều người đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây tìm lại được sự công bằng và niềm tin vào cuộc sống.

Nâng cao năng lực chuyên môn từ thực tiễn địa phương

Thực tiễn công tác tham gia tố tụng với các vụ việc đa dạng, phức tạp và mang tính đặc thù tại Khánh Hòa, đòi hỏi đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý phải không ngừng trau dồi kỹ năng, cập nhật kiến thức pháp luật và nâng cao năng lực để đáp ứng với các tình huống pháp lý xảy ra.

Nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác trợ giúp pháp lý trong giai đoạn mới, đội ngũ trợ giúp viên đã tham gia Tập huấn Kỹ năng tham gia tố tụng trong các vụ việc trợ giúp pháp lý về hôn nhân và gia đình tại tỉnh Gia Lai vào các ngày 19 và 20/10/2026, khi Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý - Bộ Tư pháp tổ chức. Sự kiện này có ý nghĩa thiết thực, quy tụ nhiều chuyên gia, nhà quản lý và đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý từ các tỉnh, thành phố trong khu vực.

Hội nghị là diễn đàn quan trọng để các trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa giao lưu, học hỏi kinh nghiệm thực tiễn, cập nhật những điểm mới của pháp luật hôn nhân gia đình, đồng thời nâng cao các kỹ năng tranh tụng, kỹ năng thu thập chứng cứ, kỹ năng giao tiếp với người đồng bào dân tộc thiểu số và kỹ năng hòa giải trong tố tụng dân sự. Những kiến thức và kinh nghiệm thu nhận được từ hội nghị tập huấn này sẽ là hành trang quý báu để đội ngũ cán bộ của Trung tâm tiếp tục vận dụng hiệu quả vào thực tiễn công tác tại tỉnh nhà, đặc biệt là trong việc giải quyết các vụ việc phức tạp tại khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong thời gian tới.

Hướng tới tương lai: Xây dựng những mái ấm bền vững

Nhìn lại kết quả thực hiện từ đầu năm đến nay, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa đã khẳng định được vai trò xung kích, nhân văn trong hệ thống các cơ quan tư pháp của tỉnh. Hơn 200 vụ việc Hôn nhân và Gia đình được thụ lý và giải quyết thấu tình đạt lý không chỉ là những con số, mà đó còn là hàng trăm các con người đã được bảo vệ, là quyền lợi hợp pháp của phụ nữ và trẻ em vùng cao sâu, vùng xa được bảo đảm, góp phần giữ vững ổn định trật tự an toàn xã hội tại cơ sở.

Thời gian tới, để tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông về trợ giúp pháp lý tại cơ sở; tăng cường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền địa phương các cấp và các vùng khó khăn khác. Đồng thời, chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ trợ giúp viên pháp lý.

Với tinh thần trách nhiệm cao, sự tận tụy với nghề và sự quan tâm sâu sát của các cơ quan quản lý cấp trên, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa sẽ tiếp tục là điểm tựa pháp lý vững chắc, là "người bạn đồng hành" tin cậy của Nhân dân, góp phần xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật, công bằng, dân chủ và văn minh trên dải đất Khánh Hòa tươi đẹp./.   

Theo phapluatkhanhhoa.vn